۱۷۱ مطلب
بر اساس گفته یک منبع دیپلماتیک پاکستانی، طرح پیشنهادی بر ایجاد یک «پنجره آزمایشی» ۳۰ روزه استوار است؛ دورهای کوتاه که طی آن، رفتار ایران در حوزه دریایی و منطقهای سنجیده میشود و در مقابل، گزینه گسترش حمله آمریکا بهطور موقت از مرحله اجرا کنار میرود. با این حال، این دوره به معنای امتیاز رایگان به تهران نیست؛ زیرا پرونده اورانیوم با غنای بالا همچنان در دستور کار باقی میماند و رفع تحریمها نیز در این فرمول جایی ندارد.
مقاله از تردید دونالد ترامپ میان حمله دوباره به ایران و ادامه مسیر دیپلماسی روایت میکند. اگرچه آمریکا برای آغاز عملیات نظامی آماده بود و طرحهای حمله چندمرحلهای علیه ایران همچنان روی میز قرار دارد، فشار قطر، عربستان، امارات و دیگر کشورهای خلیج فارس باعث تعویق اقدام فوری شد. نگرانی اصلی، واکنش تلافیجویانه ایران و تهدید پایگاهها و زیرساختهای انرژی منطقه است. همزمان، مذاکرات هستهای همچنان در بنبست غنیسازی باقی مانده است.
گزارش فارنپالیسی میگوید ترامپ در سفر به پکن تلاش کرد چین را برای میانجیگری میان واشنگتن و تهران فعال کند، اما نتیجه ملموسی نگرفت. جنگ ایران، با وجود وارد کردن ضرباتی به تهران، اهداف اصلی آمریکا را محقق نکرده و ایران همچنان بخش مهمی از توان موشکی، اهرم هرمز و ذخایر اورانیوم غنیشده را حفظ کرده است. در مقابل، آمریکا با خسارت پایگاهها، فرسایش ذخایر موشکی، بحران انرژی، ضعف ائتلافها و هزینههای اقتصادی و اعتباری سنگین روبهرو شده است.
دونالد ترامپ اعلام کرده حمله برنامهریزیشده علیه ایران را به تعویق انداخته، اما ارتش آمریکا همچنان برای اقدام گسترده آماده است. همزمان، بنبست مذاکرات هستهای، هماهنگی نظامی واشنگتن و تلآویو و افزایش حضور دریایی آمریکا در اطراف تنگه هرمز، بحران را وارد مرحلهای حساس کرده است. تحلیلگران هشدار میدهند حمله هوایی بهتنهایی تهران را به عقبنشینی وادار نمیکند و هرگونه جنگ تازه میتواند دامنه درگیری را به خلیج فارس، انرژی جهانی، امارات، دریای سرخ و رقابت آمریکا با چین و روسیه بکشاند.
پرونده ایران بار دیگر در نقطهای حساس میان دیپلماسی و اقدام نظامی قرار گرفته است. واشنگتن با فشار بر تهران برای انتقال اورانیوم غنیشده، محدودسازی تأسیسات هستهای و تضمین امنیت تنگه هرمز، مسیر مذاکرات را سختتر کرده است. همزمان، بحث درباره حمله محدود، تغییر نام عملیات نظامی و هماهنگی بیشتر آمریکا و اسرائیل، نشانه تشدید فشار است؛ اما تحلیلگران هشدار میدهند این مسیر میتواند به چرخهای تازه از بحران، بیثباتی و فرسایش منطقهای منجر شود.
بر اساس این گزارش، دونالد ترامپ پس از سفر به چین، بدون دستاورد جدی برای پایان جنگ با ایران بازگشته و اکنون میان دیپلماسی و حملات بیشتر مردد است. بسته ماندن تنگه هرمز، افزایش قیمت نفت و بنزین، فشار تورمی و نگرانی جمهوریخواهان از پیامدهای انتخاباتی، فوریت خروج از بحران را بیشتر کرده است. با وجود تأکید ترامپ بر جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای، اختلاف در دولت آمریکا و پافشاری تهران بر شروط خود، مسیر توافق را دشوار کرده است.
توماس پیکرینگ، دیپلمات باسابقه آمریکایی و از چهرههای پشتپرده مسیر منتهی به برجام، معتقد است راهحل بحران هستهای ایران نه جنگ، بلکه بازگشت به دیپلماسی و دستیابی به «برجام پلاس» است. او هشدار میدهد تهدیدهای هستهای، حملات مکرر و تلاش برای نابودی ذخایر ایران راهحل پایدار نیست. به باور پیکرینگ، توافق تازه باید شامل بازرسیهای قویتر، محدودیتهای فنی، رقیقسازی اورانیوم ۶۰ درصدی و حرکت بهسوی منطقهای عاری از سلاحهای کشتارجمعی باشد.
بنبست تازه میان ایران و آمریکا از تضاد عمیق در اولویتهای دو طرف ریشه میگیرد. ترامپ خواهان پیروزی سریع، توقف رسمی برنامه هستهای ایران و تحویل ذخایر اورانیوم است؛ اما تهران با رد هرگونه تسلیم، پایان جنگ، رفع تحریمها، شناسایی حاکمیت بر تنگه هرمز و تضمینهای امنیتی را مقدم میداند. ایران با طرح نقش چین بهعنوان ضامن، تلاش می کند فشار آمریکا را مهار کند؛ در حالی که آتشبس شکننده، هرمز ملتهب و مذاکرات بیافق مانده است.
تنش میان ایران و آمریکا بر سر جنگ، آتشبس، تنگه هرمز و آینده برنامه هستهای به مرحلهای حساس رسیده است. تهران ضمن اعلام آمادگی دفاعی، پایان جنگ، لغو محاصره، آزادسازی داراییها و حفظ حق غنیسازی را مطالبه میکند و هرگونه برچیدن تأسیسات هستهای را رد کرده است. واشنگتن توقف دائمی غنیسازی را میخواهد و گزینه نظامی را دوباره بررسی میکند. همزمان، روسیه با پیشنهاد انتقال اورانیوم ایران به خاک خود، تلاش می کند نقش میانجی و ضامن را احیا کند.
این یادداشت از تلاشهای تازه برای شکستن بنبست ایران و آمریکا از مسیر میانجیگری پاکستان، قطر، عربستان و عمان سخن میگوید. محور مذاکرات احتمالی اسلامآباد، توافقی سهمرحلهای برای توقف عملیات نظامی، بازگشایی تنگه هرمز، کاهش محاصره دریایی، توقف غنیسازی در سطح فعلی و آزادسازی بخشی از داراییهای ایران است. با وجود خوشبینی محتاطانه، بیاعتمادی تهران به واشنگتن، درخواست تضمینهای حقوقی و اختلاف بر سر نفوذ منطقهای ایران، همچنان موانع اصلی توافقاند.
