۱۷۱ مطلب
روند شکننده دیپلماسی میان ایران و آمریکا زیر فشار حملات نظامی، نقش اخلالگر اسرائیل، جنگطلبان ضدایرانی و بیاعتمادی عمیق دو طرف قرار دارد. برخی چهرههای ضدجنگ توافق محدود را برای پایان فوری بحران کافی میدانند، اما گروهی دیگر معتقدند بدون توافقی جامع، جنگ فقط به آینده موکول میشود. اختلاف هستهای، محاسبات تازه ایران، نبود راهبرد روشن در واشنگتن و بحران اعتماد، مسیر هر توافقی را دشوار کرده است.
این گفتوگو میگوید توافق احتمالی ایران و آمریکا میتواند با آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران و کاهش تحریم نفتی، منابع مالی بزرگی در اختیار تهران بگذارد. در عین حال، کنترل ایران بر تنگه هرمز معادلات پیشین را تغییر داده و بازگشت کامل وضعیت این آبراه به دوران پیش از جنگ، بعید به نظر میرسد.
این تحلیل میگوید حذف اروپا از روند دیپلماسی ایران، نتیجه همزمان بیاعتنایی ترامپ، فوریت امنیتی کشورهای منطقه و فرسایش اعتبار خود اروپا است. اروپا پس از ناتوانی در حفظ برجام، شکست اینستکس، همراهی با فشارهای آمریکا و نگاه امنیتی پس از جنگ اوکراین، اعتماد تهران را از دست داد. نویسنده معتقد است اروپا برای بازگشت به خاورمیانه باید از زبان نظامی فاصله بگیرد و بر دیپلماسی، بازسازی، تجارت، زیرساخت و محیطزیست تکیه کند.
این تحلیل میگوید آمریکا پس از جنگ با ایران در بنبستی پرهزینه گرفتار شده و گزینههای ترامپ، از ادامه محاصره تا تشدید نظامی یا عقبنشینی، همگی پرریسکاند. نویسنده تأکید میکند تنها راه عملی، توافقی محدود و مرحلهای است که در آن ایران بخشی از بازدارندگی خود را حفظ کند و در برابر مصالحه هستهای و بازگشایی هرمز، امتیازهای واقعی اقتصادی، امنیتی و دیپلماتیک از آمریکا بگیرد.
این گزارش از شکاف فزاینده میان ترامپ و نتانیاهو بر سر پایان جنگ با ایران و توافق احتمالی واشنگتن با تهران میگوید. نتانیاهو نگران است توافق، ذخایر اورانیوم، برنامه موشکی و شبکه منطقهای ایران را دستنخورده بگذارد و روایت پیروزی او را فرو بریزد. با وجود نارضایتی، او از تقابل علنی با ترامپ پرهیز دارد. در اسرائیل، این وضعیت نشانه شکست راهبردی و فرسایش جایگاه سیاسی نتانیاهو ارزیابی میشود.
گزارش میگوید آتشبس ایران و آمریکا همچنان شکننده است و خطر اصلی از احتمال پایبند نماندن اسرائیل به توقف حملات در لبنان میآید. تهران اصرار دارد آتشبس، غزه و لبنان را نیز در بر گیرد؛ زیرا اعتبار منطقهای و بازدارندگی آن به این جبههها گره خورده است. اگر واشنگتن نتواند اسرائیل را مهار کند، ایران ممکن است میان ترک توافق یا فشار بر امارات، بهعنوان شریک اسرائیل، یکی را انتخاب کند.
در این مقاله، نویسنده جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران را شکستی راهبردی برای واشنگتن و تلآویو توصیف میکند؛ جنگی که نهتنها حکومت ایران را تضعیف نکرد، بلکه موقعیت آن را تقویت کرد. توافق احتمالی نیز بیشتر عقبنشینی اجباری ترامپ جلوه داده میشود تا پیروزی. ایران با بستن تنگه هرمز قدرت خود بر اقتصاد جهانی را نشان داده است.
همزمان با تشدید تلاشهای دیپلماتیک برای پایان جنگ ایران و آمریکا، هیئتی بلندپایه از تهران راهی دوحه شده و مذاکراتی با محوریت آتشبس، بازگشایی تنگه هرمز، آزادسازی داراییهای ایران و پرونده هستهای در جریان است. طرح پیشنهادی شامل تمدید ۶۰روزه آتشبس و اجرای مرحلهای تعهدات است. با این حال، کاخ سفید با فشار داخلی جمهوریخواهان، نگرانی اسرائیل و چالش فروش توافق به کنگره روبهروست؛ در حالی که برخی تحلیلگران از فرسایش بازدارندگی غرب سخن میگویند.
بحران ایران و آمریکا میان امید به توافق و خطر بازگشت جنگ معلق مانده است. ترامپ از نزدیکبودن توافق سخن میگوید، اما اختلافها بر سر تنگه هرمز، ذخایر اورانیوم غنیشده، ممنوعیت غنیسازی، موشکهای بالستیک و نقش منطقهای ایران همچنان پابرجاست. تهران توافقی دو مرحلهای با کاهش تحریمها و آزادسازی داراییها میخواهد، اما واشنگتن مطالبات سختتری دارد. آتشبس شکننده است و هر شکست در مذاکرات میتواند بحران را دوباره شعلهور کند.
واشنگتن و تهران به آستانه توافقی اولیه رسیدهاند که بر آتشبس ۶۰ روزه، بازگشایی تنگه هرمز، توقف اقدامات خصمانه، پایان محاصره دریایی بنادر ایران، کاهش بخشی از تحریمها، صادرات تدریجی نفت و آزادسازی داراییهای مسدودشده استوار است. با این حال، پرونده اورانیوم ۶۰ درصدی همچنان دشوارترین محور مذاکره است. این توافق با مخالفت تندروهای جمهوریخواه و نگرانی شدید اسرائیل روبهرو شده و نشانهای از شکاف تازه میان واشنگتن و تلآویو تلقی میشود.
