۱۷۱ مطلب
دونالد ترامپ که جنگ با ایران را با هدف توقف برنامه هستهای و تغییر حکومت آغاز کرده بود، پس از پنج ماه با بنبست نظامی، سیاسی و اقتصادی روبهرو شده است. ناکامی در تحقق اهداف، کاهش ذخایر موشکی آمریکا، نگرانی از واکنش روسیه و چین، فشار افکار عمومی و افزایش هزینههای جنگ، گزینههای او را به تشدید درگیری، ادامه فشار اقتصادی یا خروج از جنگ محدود کرده است؛ هر سه گزینه نیز برای کاخ سفید هزینههای سنگین و پیامدهای راهبردی قابلتوجهی به همراه دارند.
دولت دونالد ترامپ با توافقی ۳۰ساله برای توسعه برنامه هستهای صلحآمیز عربستان موافقت کرده است؛ توافقی که امکان بررسی غنیسازی اورانیوم در خاک عربستان را فراهم میکند، اما فناوری آن را در چارچوبی موسوم به «جعبه سیاه» زیر کنترل آمریکا نگه میدارد. این توافق، در عین حال، نگرانیهای گستردهای را در اسرائیل درباره آینده رقابت هستهای در منطقه برانگیخته است.
گزارش حاضر به بررسی ابعاد پنهان تقابل آمریکا و ایران، توقف احتمالی عملیات گسترده واشنگتن، اختلاف محاسبات میان آمریکا و رژیم صهیونیستی و نقش سیاسی نتانیاهو در تداوم تنشها میپردازد. این تحلیلها بر دشواری دستیابی به اهداف نظامی بدون راهبرد مشخص، توان بازدارندگی ایران، هزینههای منطقهای درگیری و تلاش آمریکا برای بازآرایی نظامی و تقویت متحدانش در خلیج فارس تأکید دارند.
عباس عراقچی وزیر امور خارج گفت: آمریکاییها در جریان مذاکرات تلاش داشتند ایران را به عقبنشینی وادار کنند، اما همان زمان نیز به آنها گفته شد که غنیسازی فروشی نیست و درباره آن معاملهای صورت نخواهد گرفت.
پیشنویس توافق هستهای که چارچوب حمایت ایالات متحده از برنامه هستهای غیرنظامی عربستان را ترسیم میکند، با وجود پایان مذاکرات میان واشنگتن و ریاض در اکتبر ۲۰۲۵، همچنان در انتظار امضای دونالد ترامپ باقی مانده است.
گزارش از تشدید تنش ایران و آمریکا در محور تنگه هرمز، داراییهای بلوکهشده و اجرای توافق خبر میدهد. اختلاف بر سر ۶ میلیارد دلار و نحوه نظارت مالی همچنان پابرجاست. همزمان، تغییر مسیرهای کشتیرانی و اقدامات ایران در هرمز نگرانیهای جهانی را افزایش داده است. بحران انرژی و بیمه دریایی تحت تأثیر قرار گرفته و مذاکرات به فاز اجرایی و پرتنشتری منتقل شده است.
رئیس اسبق سازمان انرژی اتمی درباره ایده غنی سازی ۶۰ درصدی ایران توضیح داد: در بلژیک از تارگتهای اورانیوم با غنای ۶۰ درصد برای تولید مادهی اولیهی «رادیو دارو» (مولیبدن) استفاده میکنند؛ چون راندمان آن بالاست.
این گزارش استدلال میکند که پایداری هرگونه توافق هستهای میان ایران و آمریکا، تنها در صورتی ممکن خواهد بود که در چارچوب یک معماری امنیتی جدید منطقهای قرار گیرد؛ معماریای که شامل پیمانهای عدم تجاوز، سازوکارهای مشترک امنیتی و ترتیبات اعتمادساز میان ایران، اسرائیل و کشورهای عربی باشد. نویسندگان بر ضرورت حفظ برنامه هستهای صلحآمیز ایران تحت نظارت سختگیرانه بینالمللی، ایجاد نهادهای دائمی گفتوگوی منطقهای و تقویت نقش قدرتهای میانی مانند عربستان، ترکیه، عمان و قطر تأکید دارند.
توافق اولیه ایران و آمریکا که با میانجیگری قطر و پاکستان شکل گرفته، اگرچه خطر بازگشت فوری به جنگ را کاهش داده و مسیر مذاکرات ۶۰ روزه را گشوده است، اما با چالشهای جدی روبهروست. اختلاف بر سر برنامه هستهای ایران، سرنوشت تنگه هرمز، تنشهای لبنان و نقش اسرائیل، تهدیدهای متقابل تهران و واشنگتن و انتقادهای فزاینده در آمریکا درباره امتیازهای دادهشده به ایران، آینده توافق را مبهم کرده است. با این حال، این تفاهمنامه همچنان مهمترین امید برای جلوگیری از یک بحران منطقهای و اقتصادی گستردهتر به شمار م…
تلاش دولت ترامپ برای تثبیت توافق با ایران با چالشهای متعددی روبهرو است؛ از یکسو تهران با استفاده از اهرم تنگه هرمز همچنان قدرتنمایی میکند و از سوی دیگر، اختلافات بر سر برنامه هستهای ایران و آتشبس لبنان پابرجاست. واشنگتن که پس از جنگ بخشی از اهرمهای فشار خود را از دست داده، اکنون بیش از گذشته نگران تبعات اقتصادی، افزایش قیمت انرژی و نارضایتی داخلی است.
