ظریف: چین و روسیه شرکای مهم ایران هستند، اما نه جایگزین همه جهان
دیپلمات پیشین ایران بیان کرد که چین و روسیه شرکای مهم ایران در آینده خواهند بود، اما این روابط نباید جایگزین تعامل با اروپا، کشورهای منطقه و دیگر بازیگران جهانی شود.
محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه پیشین ایران در مجله اندیشکده پایاب با تأکید بر ضرورت شکلگیری سیاست خارجی مبتنی بر توازن فراگیر، چین و روسیه را از جمله شرکای مهم ایران در نظم جهانی در حال گذار دانست و تأکید کرد که روابط تهران با پکن و مسکو باید بر پایه منافع متقابل، احترام متقابل و نگاه بلندمدت تعریف شود، نه بر اساس نیاز و محدودیتهای مقطعی.
به گزارش فرارو، وزیر امور خارجه در یادداشتی که منتشر شده، با اشاره به تغییرات ساختاری در نظام بینالملل، نوشته است که جهان در حال عبور از دوران تکقطبی و ورود به مرحلهای موسوم به پساقطبی است؛ دورهای که در آن مراکز متعدد قدرت در حال شکلگیری هستند و کشورها میتوانند با اتخاذ سیاستی واقعبینانه، جایگاه خود را در نظم جدید تثبیت کنند.
عبور از سیاست خارجی تهدیدمحور
ظریف معتقد است ایران برای عبور از سیاست خارجی مبتنی بر تهدید و ورود به دوره فرصتمحوری، نیازمند رویکردی چندوجهی است؛ رویکردی که در آن روابط با همسایگان، چین، روسیه، اروپا و دیگر بازیگران جهانی بر اساس منافع ملی و توانمندیهای داخلی تنظیم شود.
او تأکید کرده است که روابط با قدرتهای شرقی نباید محصول انزوا یا نبود گزینههای دیگر باشد، چرا که چنین روابطی میتواند به ایجاد عدم توازن منجر شود.
به باور ظریف، ایران باید با تکیه بر ظرفیتهای ژئوپلیتیکی، تاریخی، انسانی و اقتصادی خود، جایگاهی ایجاد کند که همکاری با چین و روسیه بر اساس منافع مشترک و استقلال دو طرف شکل گیرد.
روسیه؛ شریک مهم اما مبتنی بر محاسبه منافع
ظریف در بخش دیگری از یادداشت خود به جایگاه روسیه پرداخته و این کشور را به دلیل برخورداری از سلاح هستهای، عضویت دائم در شورای امنیت سازمان ملل متحد و همسایگی با ایران، دارای جایگاهی ویژه دانسته است.
او نوشته است که روابط تهران و مسکو دارای اهمیت راهبردی است و میتواند در حوزههای سیاسی، امنیتی، اقتصادی و منطقهای توسعه یابد، اما این همکاری باید بر شناخت دقیق منافع دو کشور استوار باشد.
وزیر خارجه پیشین ایران همچنین هشدار داده است که نگاه سادهانگارانه به روابط با روسیه میتواند آسیبزا باشد؛ چراکه مسکو نیز مانند سایر کشورها بر اساس منافع ملی خود تصمیمگیری میکند.
چین؛ فرصتی برای توسعه اقتصادی و فناوری
ظریف در ادامه، چین را یکی از مهمترین بازیگران نظم جهانی آینده معرفی کرده و نوشته است که جایگاه این کشور در اقتصاد، فناوری و سیاست بینالملل باعث شده همه قدرتهای بزرگ آن را بهعنوان یک شریک مهم در نظر بگیرند.
او با اشاره به وجود برخی اشتراکات راهبردی میان تهران و پکن، تأکید کرده است که این همسویی به معنای یکسان بودن اهداف دو کشور نیست.
به گفته ظریف، ایران و چین در برخی موضوعات مانند مخالفت با یکجانبهگرایی منافع مشترک دارند، اما ممکن است در موضوعات دیگر دیدگاههای متفاوتی داشته باشند.
او همچنین ظرفیتهای اقتصادی و فناورانه چین را فرصتی مهم برای ایران دانسته و همکاری با پکن را زمینهای برای توسعه اقتصادی، انتقال فناوری، جذب سرمایهگذاری و حضور در زنجیرههای ارزش جهانی ارزیابی کرده است.
توافق ۲۵ ساله نیازمند نگاه بلندمدت است
ظریف با اشاره به توافق مشارکت جامع راهبردی و نقشه راه ۲۵ ساله میان ایران و چین، تأکید کرده است که استفاده از ظرفیت این توافقها نیازمند عبور از نگاه مقطعی و تبدیل روابط تهران و پکن به یک همکاری پایدار و نهادینهشده است.
او نوشته است که این همکاری نباید تنها در سطح دولتها باقی بماند، بلکه باید در ساختار اقتصادی، بخش خصوصی و جامعه تجاری ایران نیز گسترش پیدا کند.
شرقگرایی به معنای کنار گذاشتن غرب نیست
ظریف در بخش پایانی یادداشت خود تأکید کرده است که سیاست خارجی متوازن به معنای انتخاب میان شرق و غرب نیست، بلکه به معنای ایجاد شبکهای متنوع از روابط خارجی است.
او نوشته است که چین و روسیه شرکای مهم ایران در آینده خواهند بود، اما این روابط نباید جایگزین تعامل با اروپا، کشورهای منطقه و دیگر بازیگران جهانی شود.
به اعتقاد ظریف، مدیریت تنش با آمریکا نیز بخشی از همین راهبرد است؛ چراکه کاهش تنش میتواند هزینههای سیاست خارجی ایران را کاهش داده و زمینه همکاری گستردهتر با دیگر کشورها، از جمله چین و روسیه، را فراهم کند.
او در نهایت تأکید کرده است که آینده سیاست خارجی ایران باید بر پایه استقلال، اعتمادبهنفس و بهرهگیری همزمان از همه ظرفیتهای بینالمللی بنا شود؛ رویکردی که به گفته او در چارچوب توازن فراگیر تعریف میشود.
