۲۶۶۱۰ مطلب
پس از ۱۰۷ روز جنگ، آمریکا و ایران با میانجیگری پاکستان به یادداشت تفاهمی اولیه برای توقف درگیری، بازگشایی هرمز و آغاز مذاکرات ۶۰ روزه رسیدند. این توافق نشان داد ترامپ از رؤیای پیروزی قاطع عقب نشست و ایران نیز زیر فشار اقتصادی و منطقهای، توافق را مصلحتی دانست. کشورهای خلیج فارس با مشاهده هزینههای جنگ، از مسیر تنش فاصله گرفتند. در نهایت، عقلانیت، دیپلماسی و میانجیگری بر منطق زور غلبه کرد.
متن یادداشت تفاهم آمریکا و ایران نشان میدهد که جنگ اخیر برخلاف اهداف اولیه واشنگتن و تلآویو، به تثبیت بسیاری از خطوط قرمز تهران انجامیده است. توافق، برنامه هستهای و موشکی ایران و پرونده متحدان منطقهای را حل نکرده و عبور رایگان از هرمز را فقط موقت کرده است. در مقابل، تهران از رفع محدودیتهای نفتی، آزادسازی داراییها، بازسازی ۳۰۰ میلیارد دلاری و فشار تازه بر آمریکا، اسرائیل و کشورهای خلیج فارس سود میبرد.
انتشار یادداشت تفاهم دولت ترامپ با ایران، موجی از مخالفتها را در کنگره آمریکا برانگیخته است. جمهوریخواهان و دموکراتها به لغو تحریمهای نفتی، صندوق ۳۰۰ میلیارد دلاری بازسازی ایران و ابهام درباره محدودیتهای هستهای و موشکی اعتراض کردهاند. برخی جمهوریخواهان آن را گامی برای بازگشایی تنگه هرمز میدانند، اما منتقدان هشدار میدهند تهران پیش از اثبات تغییر رفتار، امتیازهای اقتصادی بزرگی دریافت میکند.
یادداشت تفاهم ترامپ با ایران، اگرچه جنگ را متوقف و بازگشایی هرمز را هدفگذاری کرده، اما بهدلیل ابهامهای گسترده درباره برنامه هستهای، موشکها، داراییهای آزادشده و مهار نیروهای منطقهای ایران، با تردید جدی روبهرو است. موفقیت آن به راستیآزمایی آژانس، مینروبی هرمز، مذاکرات فنی فوری و سنجش تغییر رفتار تهران بستگی دارد. صندوق ۳۰۰ میلیارد دلاری نیز تنها در صورت تغییر واقعی ایران میتواند معنا پیدا کند.
این گزارش جنگ ترامپ و نتانیاهو علیه ایران را شکستی راهبردی برای آمریکا و اسرائیل میداند. به روایت نویسنده، ایران با تبدیل هرمز به اهرم فشار، گرفتن امتیازهای مالی، نفتی و تحریمی و بازگشت به متن ژئوپلیتیک، دست بالا را یافته است. در مقابل، ترامپ زیر فشار بازارها، اروپا و هزینههای جنگ عقب نشسته و تهدیدهایش کماعتبار شده است. اسرائیل نیز با شکاف کمسابقه با واشنگتن و فرسایش حمایت در آمریکا روبهرو شده است.
نویسنده معتقد است جنگ ترامپ با ایران، برخلاف ادعای پیروزی، شکستی راهبردی و حتی سنگینتر از ویتنام برای آمریکا بود. این جنگ نه ایران را مهار کرد، نه برنامه هستهای را از میان برد و نه جایگاه واشنگتن را تقویت کرد؛ بلکه ضعف زرادخانهها، آسیبپذیری سامانههای دفاعی و فرسایش اعتماد متحدان را آشکار ساخت.
نویسنده معتقد است عملیات «خشم حماسی» ترامپ علیه ایران به پیروزی راهبردی نرسید و یادداشت تفاهم کنونی بیشتر نشانه شکست و عقبنشینی آمریکا است. توافق، فقط بازگشایی موقت هرمز، معافیت محدود نفتی و آغاز مذاکرات تازه را در بر دارد؛ در حالی که جنگ هزینههای سنگینی بر واشنگتن و شرکایش تحمیل کرد. به باور نویسنده، این ناکامی میتواند روند خروج آمریکا از خاورمیانه را شتاب دهد و متحدان منطقهای را به سوی تنوعبخشی امنیتی سوق دهد.
با وجود کیفیت ذکرشده این ساحتهای کشور، آیا قدرت چهارم جهان هستیم؟ البته میتوانیم باشیم ولی نه با حرف دیگران، بلکه با اصلاح ساحتهایی که ذکر آن رفت و تقویت واقعی دفاع اطلاعاتی و نظامی کشور تا دشمنان نتوانند از مرزهای زمینی، هوایی یا دریایی بهراحتی به کشورمان دستاندازی کنند.
بر اساس بیانیه وزارت خارجه چین، وانگ یی گفت: «چین از ایران در بهبود روابط با کشورهای منطقه و همچنین در بررسی راههای ایجاد یک معماری امنیتی مشترک در این منطقه حمایت میکند.»
۲ مقام آمریکایی بامداد پنجشنبه به وبگاه «آکسیوس» گفتند که واشنگتن و تهران، یادداشت تفاهم برای پایان جنگ را بهشکل دیجیتالی امضا کرده و اکنون اجرایی شده است.
